Στον Σαλμάν Ρουσντί: Γιατί είναι δύσκολη, άνιση, αλλά απαραίτητη η μάχη της Ελευθερίας εναντίον του φανατισμού

Ευτυχώς, ο Σαλμάν Ρουσντί επεβίωσε της επίθεσης του φανατικού Σιίτη μουσουλμάνου στη Νέα Υόρκη. Ωστόσο το περιστατικό έφερε και πάλι στο προσκήνιο την σημασία του αγώνα των οπαδών της Ελευθερίας και της Ανοχής, εναντίον του φανατισμού, θρησκευτικού ή άλλου.

Γι αυτό κι εμείς, στην ΕΠΟΠΤΕΙΑ, θα συνεχίσουμε να γράφουμε για αυτή τη μάχη, στο όνομα του Ρουσντί ή κάθε άλλου που θέτει τη ζωή του σε κίνδυνο επειδή θέλησε να εκφραστεί ελεύθερα.

Υποστηρίζω ότι η σύγκρουση της Ελευθερίας με τον φανατισμό οποθενδήποτε προερχόμενο, αποτελεί μια άνιση και εξαιρετικά δύσκολη μάχη για τους οπαδούς της Ελευθερίας, ενώ είναι πολύ πιο εύκολη για όσους είναι υπέρμαχοι του φνατισμού και της ανελεύθερης δεσποτείας, θρησκευτικής ή άλλης.

Αυτό συμβαίνει κυρίως, διότι είναι δύσκολο να ορίσεις τις παραμέτρους του φανατισμού και στη συνέχεια να επιτεθείς σε αυτές. Πάρτε για παράδειγμα τον όρο «ισλαμοφοβία» για να μείνουμε στην υπόθεση Ρουσντί.

Εντελώς διαφορετικά ο όρος αυτός προσλαμβάνεται από έναν κάτοικο της περιοχής του Αγίου Παντελεήμονα, που βλέπει δίπλα του το γκέτο και τα συνακόλουθα προβλήματα που αυτό επιφέρει, κι εντελώς διαφορετικά ένας κάτοικος των πομακοχωρίων στη Δυτική Θράκη. Ο πρώτος δικαίως τον θεωρεί ως απειλή για τα κοινωνικά του δικαιώματα και την διαβίωση του μέσα σε μια κοινωνία υπό καθεστώς ελευθερίας και ανοχής. Ο δεύτερος, εξίσου δικαίως τον εκλαμβάνει ως απειλή για τα θρησκευτικά του πιστεύω κι ως αστήρικτη δικαιολογία, προκειμένου κάποιοι να πλήξουν τη μουσουλμανική θρησκεία και το δικό του, προσωπικό θρησκευτικό συναίσθημα.

Πίσω από τις δυσκολίες των ορισμών, κρύβονται χαώδεις αποστάσεις αντιλήψεων και κοινωνικών συμπεριφορών. Προ μηνών, η διεύθυνση ενός δημοτικού σχολείου του Λονδίνου, αναγκάστηκε να πάρει πίσω την απόφασή της για απαγόρευση της μαντίλας σε κορίτσια κάτω των οκτώ ετών. Η αιτία της υποχώρησης ήταν μια θύελλα υβριστικών μηνυμάτων που έφτασαν στη διεύθυνση του σχολείου μέσω του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Για ορισμένους επικριτές, το σχολείο συμπεριφερόταν ισλαμοφοβικά με το να περιορίζει το δικαίωμα των γονέων να καλύπτουν τα κεφάλια των κοριτσιών τους. Για όσους συνδέουν την υπερσυντηρητική θεολογία με την πιθανότητα κρουσμάτων βίας, το σχολείο συμπεριφερόταν με σύνεση. Και σε όσους βλέπουν αυτήν το παράδειγμα μέσα από το πρίσμα των οικουμενικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η αρχική απόφαση του σχολείου ήταν η ενδεδειγμένη κίνηση, προκειμένου τα μικρά παιδιά να προστατεύονται από τις εξωφρενικά συντηρητικές ιδιοτροπίες των γονιών τους.

Συνεπώς μια ελεύθερη -αλλά με κανόνες- κοινωνία είναι δύσκολο να ορίσει το ποιος είναι ο «απέναντι» στη μάχη που δίνει, εάν βέβαια θέλει -που θέλει!- να σεβαστεί τα δικαιώματα των μειοψηφιών που ευρίσκονται εντός της…

Τον προσλαμβάνει, ενδεχομένως, ως έννοια -όλοι αντιλαμβανόμαστε περίπου τι σημαίνει ισλαμοφοβία, ιδιαίτερα μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001- αλλά δεν μπορεί να τον ορίσει δεσμευτικά και συγκεκριμένα.

Πράγματι, όλοι;

Μάλλον όχι όλοι…

Τέτοιου είδους δυσκολίες δεν έχουν οι ανελεύθεροι φανατικοί, που ορίζουν κάτι αυθαιρέτως (πχ οι «εχθροί του Αλλάχ») κι όλοι τους οι υπήκοοι είναι υποχρεωμένοι να συνταχθούν με αυτή την ex cathedra αντίληψη, ει δε μη, αλίμονό τους…

Σημειώνω εδώ ότι ο όρο «ισλαμοφοβία» λειτουργεί και για την όξυνση των εσωτερικών αντιθέσεων στο Ισλάμ. Η σύγκρουση σιιτών και σουνιτών είναι η κορυφή του παγόβουνου, ενώ ας μην ξεχνούμε ότι δυο παιδιά μουσουλμάνων έχασαν τη ζωή τους πέρυσι στη Μεγάλη Βρετανία, επειδή έτσι αποφάσισε η ισλαμιστική αίρεση Αχμάντι.

Οι Αρχές παράγονται από έννοιες, κι οι έννοιες παίζουν ρόλο, καταλυτικό. Οι συντριπτικά περισσότεροι έχουμε ταχθεί απέναντι στον ρατσισμό, τον φασισμό, τον ναζισμό, τον κομμουνισμό, τον ολοκληρωτισμό κλπ κι έτσι αυτές τις έννοιες έχουμε καταφέρει να προσδώσουμε μια απαξία, αρκετή για να δώσουμε νικηφόρα τη μάχη απέναντί τους.

Όσο δεν βρίσκουμε έναν κοινό τόπο και για άλλες έννοιες- απειλές, κι όσο δεν συναινούμε στους τρόπους και τις μεθόδους με τις οποίες θα δώσουμε τη μάχη απέναντι σε αυτές τις απειλές του τρόπου ζωής που έχουμε επιλέξει, τόσο περιπτώσεις όπως αυτή του Σαλμάν Ρουσντί θα συνεχίσουν να μας τυραννούν και να μας καταθλίβουν…

Δια.Σ.

Read Previous

Σαλμάν Ρουσντί, το τραγικό πρόσωπο πίσω από τη μάχη κατά του φανατισμού και της μισαλλοδοξίας

Read Next

Ο συμβιβασμός που συρρικνώνει την Ελευθερία! Και τώρα; Θα ξεχάσουμε πάλι;