Το κόμμα του Λίνκολν, του Άικ και του Ρέιγκαν, γίνεται ο μεταπράτης του παγκόσμιου λαϊκισμού

του Διαμαντή Σεϊτανίδη

Η ήττα της Λιζ Τσένι από κάποιαν άγνωστη υποψήφια, που όμως είχε τις «ευλογίες» του Ντόναλντ Τραμπ, στις προκριματικές για το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών στο Γουαϊόμινγκ, δείχνουν καθαρά το σταυροδρόμι, ενώπιον του οποίου βρίσκεται το αμερικανικό Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Το κόμμα που ανέδειξε μορφές της σύγχρονης ιστορίας των ΗΠΑ όπως τον Αβραάμ Λίνκολν, τον Ντουάιτ Αϊζενχάουερ και τον Ρόναλντ Ρέιγκαν, έρχεται η ώρα που πρέπει να πάρει την πιο σημαντική απόφαση της ιστορίας του: εάν δηλαδή θα παραμείνει ένα Συντηρητικό Κόμμα στην αμερικανική κοινωνία, ή εάν θα διολισθήσει στις ατραπούς του λαϊκισμού, όπου το ωθεί ο πρώην πρόεδρός του, Ντόναλντ Τραμπ.

Και τίθεται εξαρχής το ερώτημα: Έχει τόση δύναμη, τέλος πάντων, αυτός ο Τραμπ, ώστε να «κινεί βουνά» όπως οι Αμερικανοί Ρεπουμπλικανοί, προς τους ολισθηρούς δρόμους των λαϊκισμών; Ας το θέσουμε αλλιώς: Τι κάνει τους Ρεπουμπλικανούς Αμερικανούς να στρέφονται προς τα άκρα, όπου βρίσκεται ο Τραμπ; Τι είναι αυτό που κάνει θηριώδεις τις φυγόκεντρες δυνάεις του λαϊκισμού μέσα στις σύγχρονες κοινωνίες;

Γιατί, ας μην εθελοτυφλούμε. Αυτό που συμβαίνει στην Αμερική, συμβαίνει και στην Ιταλία. Συμβαίνει και στη Γαλλία, αν δούμε τις εκλογικές επιδόσεις της Μαρίν Λεπέν. Συμβαίνει αναμφίβολα και στην Πολωνία, την Ουγγαρία, ακόμα και την Τσεχία. Συμβαίνει σίγουρα στην απροσανατόλιστη, μετά το Brexit, Βρετανία του ΜπόΤζο. Σαν επιδημία, η μάστιγα του λαϊκισμού εξαπλώνεται στις δυτικές κοινωνίες, κυρίως από τα δεξιά (είναι ο κανόνας) αλλά κι από τα αριστερά (η εξαίρεση της Ελλάδας και της Ισπανίας).

Ορισμένοι ισχυρίζονται ότι η κύρια αιτία είναι τα identity politics, που κατατεμαχίζουν την κοινωνία, εξοβελίζουν την αλληλεγγύη και τις κεντρομόλες κοινωνικές δυνάμεις και, εν τέλει, αποδομούν την ίδια την έννοια της κοινωνίας, στο όνομα μιας ρατσιστικής «καθαρότητας» εννοιών κι αντιλήψεων, οι οποίες, στην πραγματικότητα, φοβούνται να αναμετρηθούν ή έστω να συνυπάρξουν με άλλες…

Άλλοι θεωρούν τον ραγδαία αναπτυσσόμενο δικαιωματισμό της Αριστεράς ως την κύρια αιτία που εξ αντανακλάσεως οδηγεί τη βάση της Δεξιάς προς τα άκρα. Τα λεγόμενα woke politics στις ΗΠΑ, όμως, δεν μπορεί να είναι η Κολυμβήθρα του Σιλωάμ για την 6η Ιανουαρίου 2021 ή για την ήττα της Λιζ Τσένι από μια υποψήφια που μόνο όπλο της ήταν η υποστήριξη του Τραμπ.

Ως προς τους Αμερικανούς Ρεπουμπλικανούς, δεν θα αποφύγουν τελικά το πικρό ποτήρι της δοκιμασίας: Ή με την Τσένι, ή με τον Τραμπ. Ή συντηρητικοί, ή λαϊκιστές. Και τα δυο μαζί, δεν γίνεται. Το ερώτημα είναι πότε θα επέλθει η τελική αναμέτρηση. Ίσως στις προσεχείς προεδρικές εκλογές, εάν η Τσένι καταφέρει να είναι υποψήφια -και με ποιο κόμμα από πίσω της- απέναντι στον Τραμπ. Αξίζει μια ακόμα (τουλάχιστον…) χαμένη θητεία για το κόμμα του Λίνκολν, προκειμένου να αυτοκαθαρθεί από τη μάστιγα του λαϊκισμού και των κοινωνικών άκρων. Εάν το επιθυμεί, βέβαια…

Το μεγάλο πρόβλημα, όμως, αφορά συνολικά στις κοινωνίες της Δύσης, που στρέφονται προς τα άκρα -με τον τρόπο της η καθεμιά- αντιτιθέμενες στην πορεία στην οποία τις έχουν βάλει οι πολιτικές ελίτ τους, και ζητώντας όλο και πιο ριζοσπαστικές αλλαγές. Κι όσο οι κοινωνίες τις ζητούν, τόσο οι ελίτ τις αρνούνται, σπρώχνοντας τα πράγματα στα άκρα και φέρνοντας κοντύτερα την ώρα της σύγκρουσης.

Η Γηραιά Ήπειρος είναι γεμάτη από «Τραμπ α λα Γιουροπέα»: Σαλβίνι, Λεπέν, Κατσίνσκι, Όρμπαν, Μπαμπίς, Τζόνσον, Τσίπρας, Ινγκλέσιας… Οι βραδυφλεγείς βόμβες στα θεμέλια των ευρωπαϊκών κοινωνιών έχουν ήδη τοποθετηθεί, με την ανοχή αν όχι με την υποστήριξη των ίδιων των πολιτών τους. Απλώς περιμένουμε να δούμε ποια θα σκάσει πρώτη και πόσο γρήγορά ή πόσο έντονα θα ακολουθήσουν κι οι υπόλοιπες…

Η ήττα της Λιζ Τσένι στο Γουαϊόμινγκ, πρέπει να μας αφυπνίσει όλους. Αλλιώς, θα γίνουμε (αν ΗΔΗ δεν είμαστε) σαν τις παράλυτες κοινωνίες του Μεσοπολέμου, που αμήχανες κι ανόητες παρακολουθούσαν την γιγάντωση του τέρατος, που -φυσικά…- δεν πίστευαν ότι αυτό που βλέπουν είναι τέρας. Η παθολογικά αφελής πολιτική στάση του Τσάμπερλαιν και του Νταλαντιέ, ίσως πρέπει να γίνουν μάθημα, όσο είναι καιρός.

Μπορούμε ακόμα να αντιδράσουμε στον λαϊκισμό; Αν όχι, απλώς αναμένουμε παθητικά να επιβεβαιωθεί ο Αλεξανδρινός, που έγραφε «όμως η πτώσις μας, είναι βεβαία… ήδη στα τείχη της Τροίας, ο Πρίαμος και η Εκάβη κλαίνε….».

Read Previous

Ο συμβιβασμός που συρρικνώνει την Ελευθερία! Και τώρα; Θα ξεχάσουμε πάλι;

Read Next

Μυρμήγκια ή δεινόσαυροι;