Γκορμπατσόφ: Το πρόσωπο και η μάζα

Του Διαμαντή Σεϊτανίδη

Τριάντα ένα χρόνια μετά την Σοβιετική Ένωση, άφησε την τελευταία του πνοή και ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, πρώτος και τελευταίος πρόεδρός της, μέλος της ανανεωτικής μειοψηφίας του σοβιετικού Πολιτμπιρό που είχε συσπειρωθεί γύρω από τον Γιούρι Αντρόποφ και ζητούσε αλλαγές στο σταλινικό μοντέλο το οποίο είχε εκθρέψει και πιστά είχε ακολουθήσει ο Λεονίντ Μπρέσνιεφ. Η σκληρή αναμέτρηση της ΕΣΣΔ με τη Δύση στις αρχές της δεκαετίας του ’80, μετά την άνοδο του Ρόναλντ Ρέιγκαν στην προεδρία των ΗΠΑ, έπεισαν το ιερατείο του Κρεμλίνου να εμπιστευθεί τον γηραιό νεωτεριστή Γιούρι Αντρόποφ, ο οποίος ανέβασε στα ανώτατα κλιμάκια του καθεστώτος τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ. Μετά τον θάνατο του Αντρόποφ, η παλαιά φρουρά έπαιξε το τελευταίο, απελπισμένο του χαρτί με τον Κονσταντίν Τσερνιένκο, αλλά η πορεία των πραγμάτων ήταν ανεπίστρεπτη: Ο Γκορμπατσόφ ανέλαβε τα ηνία της ΕΣΣΔ μετά τον θάνατο του Τσερνιένκο.

Ο Γκορμπατσόφ ήταν ένας ρεαλιστής κομμουνιστής. Έβλεπε ότι η ΕΣΣΔ ήταν «ένα βήμα πριν το ματ» από τη Δύση, κυρίως για οικονομικούς αλλά και καθαρά πολιτικούς λόγους, δηλ. λόγους πολιτικής ισχύος. Εμπνεύστηκε την Ανανέωση και τη Διαφάνεια (περεστρόϊκα και γκλάσνοστ) ως επιχειρήσεις ανανέωσης κι ανασύνταξης του σοβιετικού κομμουνισμού. Αυτές, όμως, λειτούργησαν, τελικά, ως καταλύτες για την κατάρρευσή του, ακριβώς διότι «άνοιξαν» ένα εντελώς κλειστό σύστημα κι «έδειξαν» ότι αυτό δεν μπορεί να επιβιώσει ανοικτό, αλλά κι ότι θα πνιγόταν εάν παρέμενε κλειστό.

Όλα αυτά τα δρομολόγησε, τα αποφάσισε και τα επέβαλε, ως ένα βαθμό (γιατί από ένα σημείο και επτά οι εξελίξεις πήραν το δρόμο τους και αυτενέργησαν) ένα πρόσωπο: Ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ. Στην κορυφή μια κρατικής ιδεολογίας κατά την οποία οι μάζες είναι αυτές που κινούν την ιστορία, ήταν αρκετό ένα πρόσωπο για να ακυρώσει, να κουρελιάσει, να κάνει θρύψαλα τον πυρήνα αυτής της κρατικής ιδεολογίας, πάνω στην οποία βασίστηκε η κομμουνιστική αυταπάτη, και μαζί με αυτήν να οδηγήσει στην ανεπίστρεπτη κατάρρευση και το κρατικό της μόρφωμα.

Ένα πρόσωπο, και μάλιστα πιστός κομμουνιστής έως το τέλος της ζωής του! Πόσο τραγικό είναι να πιστεύεις σε ένα σύστημα που επί των ημερών σου και με τις αποφάσεις σου επιβεβαιώθηκε η χρεοκοπία κι η κατάρρευσή του. Αυτός ο εσωτερικός διχασμός έκανε τον Γκορμπατσόφ να είναι, ως πρόσωπο, ο επιταχυντής της ιστορίας και μετά από τα καταιγιστικά γεγονότα που οδήγησαν στην διάλυση της ΕΣΣΔ, να λαμβάνει ποσοστά… Δελαπατρίδη στις εκλογές της Ρωσίας, τόσο επί Γέλτσιν, όσο και στην πρώτη περίοδο Πούτιν.

Και τι μένει; Με ανάμικτα αισθήματα παρατηρώ τις λυσσαλέες επιθέσεις στον νεκρό Μιχαήλ Γκορμπατσόφ των εν Ελλάδι κομμουνιστών, που οικτίρουν ένα πολιτικό πρόσωπο για την εξέλιξη της ιστορίας, αυτοί, που πάντα πίστευαν και διακονούσαν την αντίληψη ότι δεν είναι τα πρόσωπα, αλλά οι μάζες που ωθούν την ιστορία προς τα εμπρός.

Τραγικό, όπως κι αν το δει κανείς…

Read Previous

Καλώς ήλθατε στην κόλαση!

Read Next

Παν. Δρακόπουλος για Μιχ. Γκορμπατσόφ: “Όταν κατέρρευσε μέσα μου ο κομμουνισμός”