Βρετανία: Η Αυτοκρατορία αντεπιτίθεται

του Γιάννη Χατζή

Το Brexit πέραν της αναταραχής που προκάλεσε στην Ευρώπη και κυρίως στην Ευρωζώνη, υπήρξε και λειτούργησε, σε ένα βαθμό, ως ντόμινο εντελώς απρόβλεπτων εξελίξεων στη Βρετανία, καθώς και προπομπός πολιτικής αστάθειας στην προ και μετά Cameron εποχή.

Το Brexit εκτός από σύμπτωμα υπήρξε ταυτόχρονα και αιτία ρωγμών σε εθνότητες που δεν έχουν ζήσει ποτέ αβίαστα μαζί.

Έκτοτε η Βρετανία, περιλαμβανομένων των εθνών που τη συναποτελούν, έζησε έως και σήμερα εν μέσω μιας υπαρξιακής κρίσης.

Η Liz Truss διαδέχθηκε τον Boris Johnson, υποσχόμενη μία νέα οικονομική και πολιτική εποχή. Ωστόσο, 45 μέρες μετά, έγινε η Πρωθυπουργός με τη συντομότερη θητεία στη βρετανική ιστορία.

Το καλοκαίρι, πριν αναλάβει, στη διάρκεια των περιοδειών της ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής καθώς οι υποσχέσεις της για μείωση των φόρων έβρισκαν απήχηση στο εκλογικό σώμα.

Η ίδια και το επιτελείο της εργάστηκαν σκληρά και μεθοδικά για τη διαμόρφωση ενός φιλόδοξου σχεδίου εξουσίας, τολμηρού και ριζοσπαστικού, προωθώντας την οικονομική «ορθοδοξία», όμως μέσα από αντιδημοφιλείς αποφάσεις.

Μεσολαβούντος του εθνικού πένθους, η Truss έπρεπε να τρέξει για να αναπληρώσει τον χαμένο χρόνο. Στο πρώτο και μοναδικό της διπλωματικό ταξίδι (στον Ο.Η.Ε. και στη Νέα Υόρκη), δήλωσε ότι επιδίωξή της είναι η οικονομική ανάπτυξη και καθήκον της να πάρει δύσκολες αποφάσεις.

Ο μίνι προϋπολογισμός που κατέθεσε στη συνέχεια, ο οποίος μάλλον ήταν αρκετά μεγάλος, υπήρξε πράγματι ο πιο ριζοσπαστικός των τελευταίων χρόνων στη Βρετανία. Μια σειρά μέτρων όπως π.χ. χρηματοδότηση με δανεισμό, μείωση φόρων (που ευνοούσαν τα υψηλά εισοδήματα) κ.λ.π. επέτειναν την ανησυχία και αύξησαν τις σχετικές προειδοποιήσεις των οικονομικών κύκλων για επιδείνωση του πληθωρισμού.

Η Truss ήταν αισιόδοξη και πίστευε ότι οι αγορές θα έδιναν χώρο και το πράσινο φως για αναδιάρθρωση της οικονομίας. Το οικονομικό πείραμα 72 ώρες μετά την κατάθεση του προϋπολογισμού προκάλεσε δυσαρέσκεια. Ένα πείραμα που δημιούργησε αναταραχή στις αγορές, οδηγώντας τη λίρα σε πτώση έτσι ώστε να αναγκαστεί η Τράπεζα της Αγγλίας να παρέμβει για να διασώσει τα συνταξιοδοτικά ταμεία.

Οι αλλαγές υπουργών, οι αντεγκλίσεις, οι παραιτήσεις, η αδυναμία του σχεδίου να κρατήσει χαμηλά τον εταιρικό φόρο και ο διορισμός του Jeremy Hunt στο Υπουργείο Οικονομικών ως «de facto» Πρωθυπουργού όπως χαρακτηριστικά ειπώθηκε, δημιούργησαν χάος και εσωτερικούς κλυδωνισμούς. Αναταραχή, που προδιέγραφε τον χρόνο παρουσίας της Truss στην Downing Street.

Το «παιχνίδι» είχε τελειώσει, η ίδια είχε αποτύχει και το φιλόδοξο σχέδιό της για τη «μεγάλη έκρηξη» είχε παταγωδώς καταρρεύσει.

Οι Συντηρητικοί έπρεπε να επιλέξουν νέο ηγέτη που θα ήταν ικανός να φέρει σταθερότητα και αποτελέσματα στην μετά – Brexit εποχή και που η θητεία του να διαρκέσει πολύ περισσότερο από εκείνην της κυρίας Truss. Και αυτός δεν ήταν άλλος από τον αντίπαλό της στις εσωκομματικές εκλογές Rishi Sunak.

Είναι γνωστό ότι ο ήλιος δεν έδυε ποτέ στην πάλαι ποτέ βρετανική αυτοκρατορία, που για αιώνες υπήρξε η αδιαμφισβήτητη υπερδύναμη του πλανήτη. Και όμως, ήρθε το πλήρωμα του χρόνου που οι τέως υπήκοοι του Στέμματος να διοικούν τους κατακτητές τους.

Σε αυτή λοιπόν την πολυπολιτισμική βρετανική κοινωνία εκλέχθηκε δύο φορές ως δήμαρχος του Λονδίνου ο πακιστανικής καταγωγής Sadiq Khan.

Αν λοιπόν, όπως ο ίδιος είχε δηλώσει, το μητροπολιτικό Λονδίνο, «επέλεξε την ελπίδα αντί για τον φόβο και την ενότητα αντί της διάσπασης» ο καθένας μπορεί να αναρωτηθεί και να εικάσει τους λόγους που αναδείχθηκε ως νέος Πρωθυπουργός ο Ινδικής καταγωγής Sunak. Κι ασφαλώς δεν θα πρέπει να διαλάθει της προσοχής μας ότι και για τους δύο διαδόχους του Johnson, Truss και Sunak, υπήρχε η πεποίθηση από πολύ πριν ότι μια μελλοντική πρωθυπουργία τους δεν θα αποτελούσε το ιδανικό εχέγγυο για τη Βρετανία και ότι με έναν από τους δυο, η χώρα κινδύνευε να περιπέσει σε νέες περιπέτειες.

Μάλιστα, σοβαροί πολιτικοί αναλυτές -αν και κάπως υπερβολικά βέβαια- εκτιμούσαν ότι με κάποιον από τους δύο στο τιμόνι, η Βρετανία κινδυνεύει να μην είναι σοβαρή χώρα και πως θα πρέπει να προετοιμάζεται μελλοντικά για το χάος, καθώς θα υπάρξει έλλειψη γενναιότητας, πολιτικού θάρρους, ειλικρίνειας αλλά και απουσία αίσθησης του ιστορικού βάρους ενός τέτοιου έθνους.

Η άλλη αλήθεια πάντως είναι ότι η επικράτηση του Sunak μετά την -προ δύο μηνών- ήττα του από την Truss είναι αξιοσημείωτη και αποδίδεται από αρκετούς στη σωστή πρόβλεψη για το πόσο καταστροφικός θα ήταν ο «μίνι» προϋπολογισμός της προκατόχου του.

Ο Rishi Sunak μπορεί τώρα να έχει μια πολύ πιο πειστική αφήγηση για τη σημασία της σταθερότητας του οικονομικού σχεδιασμού και της υπεύθυνης ηγεσίας.

Αλλά όπως είχε πει κάποτε ο Mike Tyson: «όλοι έχουν ένα σχέδιο, μέχρι να τους χτυπήσουν με μια γροθιά στο στόμα».

Τελικά, η σημασία του αφηγήματος στην πολιτική ή την εκστρατεία δεν είναι καινούρια φυσικά και -όπως λέγεται- στην πολιτική ποτέ δεν πρέπει να ξεγράψεις κανέναν.

Ο Rishi Sunak εξακολουθεί να είναι αρκετά πίσω από τον ηγέτη των Εργατικών Keir Starmer αλλά τουλάχιστον έχει όλο τον χρόνο για να αναστρέψει και να ξαναχτίσει την κατεστραμμένη εικόνα των Τόρις.

Read Previous

Όσοι ζητούν να “τα βρούμε” με τον Πούτιν, ας θυμηθούν τον Χίτλερ και τη Σουδητία

Read Next

Η κουλτούρα ως προϋπόθεση δημιουργίας και ανάπτυξης