Οι μεταρρυθμίσεις, σαν αρχαία τραγωδία (σκέψεις με αφορμή το βιβλίο των Ζαΐρη – Σταμάτη)

του Διαμαντή Σεϊτανίδη

Πολύ ενδιαφέρουσα ήταν -όπως αναμενόταν, άλλωστε…- η συζήτηση στον «ΙΑΝΟ» με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου των φίλων και συνεργατών της ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ, Αντώνη Ζαΐρη και Γιώργου Σταμάτη, με τίτλο «Ο Μεγάλος Μετασχηματισμός – Πορεία προς την αβεβαιότητα».

Ήταν κι οι ομιλητές- ομιλήτριες που φούντωσαν το ενδιαφέρον του κοινού, ήταν κι ο περίτεχνος συντονισμός της συζήτησης από το Νίκο Φιλιππίδη, όλα πήγαν πολύ καλά. Στη συζήτηση που ακολούθησε, το ενδιαφέρον του κοινού περιστράφηκε στις «απαραίτητες μεταρρυθμίσεις».

Ο ένας είπε την άποψή του για την ανάγκη μεταρρυθμίσεων στη δικαιοσύνη, ο άλλος στην απλούστερη αδειοδότηση επιχειρήσεων, ο τρίτος συμφώνησε με τον πρώτο κι άλλοι πρόσθεσαν τις δικές τους προτεραιότητες.

Όσο άκουγα τα μέλη του πάνελ και μετά τις παρεμβάσεις- ερωτήσεις των παρευρεθέντων, σκεπτόμουν ότι η έννοια των μεταρρυθμίσεων στη σύγχρονη Ελλάδα έχει όλα τα χαρακτηριστικά μιας αρχαιοελληνικής τραγωδίας.

«Έστιν ουν μίμησις πράξεως σπουδαίας και τελείας». Εδώ η προσοχή είναι στη «μίμηση». Όταν λέμε «μεταρρυθμίσεις» ο καθένας μας έχει στο μυαλό του τη δική του, ξεχωριστή, ίσως μοναδική εικόνα του τι ακριβώς σημαίνει ο όρος. Η σπουδαία και τέλεια πράξις, της βελτίωσης της ζωής στη σύγχρονη Ελλάδα, αναμένεται υπομονετικά από εκλογή σε εκλογή εκ μέρους του φιλοθεάμονος κοινού των πολιτών, κι εκτελείται (άλλοτε κυριολεκτικά, άλλοτε μεταφορικά…) επί σκηνής από τους πρωταγωνιστές.

Για πρώτη φορά, ο όρος «μεταρρυθμίσεις» εισήχθη στην πολιτική (προεκλογική) ζωή της χώρας στις εκλογές του 1989, κι ήταν εμπνεύσεως Κώστα Λαλιώτη. Το ΠΑΣΟΚ «της αλλαγής» έγινε το ΠΑΣΟΚ «των μεταρρυθμίσεων».

Έκτοτε η χώρα πέρασε περιόδους ραγδαίας ανάπτυξης κι εκσυγχρονισμού, κι άλλες δραματικής υποχώρησης και καταβαράθρωσης του βιοτικού επιπέδου των πολιτών, και των δεικτών της οικονομίας. Πάντοτε, στο όνομα των «μεταρρυθμίσεων».

Σήμερα, που -για μια ακόμα φορά- η χώρα μας βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, μήπως είναι ώρα, επιτέλους, η κοινωνία (κι ΟΧΙ η πολιτική, θα εξηγήσω γιατί) να επιχειρήσει έναν πολιτικό- οικονομικό- κοινωνικό προσδιορισμό του «ποιες μεταρρυθμίσεις, πώς και γιατί»; Διότι, ας μην κρυβόμαστε, επί δεκαετίες όλες κι όλοι μας βαυκαλιζόμαστε με την προσδοκία των «μεταρρυθμίσεων» γενικώς και αορίστως, χωρίς πολιτικό, ιδεολογικό και κοινωνικό πρόσημο σε αυτές, έτσι που από πολιτική αναγκαιότητα, να έχουν μετατραπεί σε μια μεταφυσική προσδοκία από τους πάντες, άρα στο τίποτα!

Γιατί η πολιτική δεν μπορεί να απαντήσει αυθεντικά σε αυτό το ερώτημα, ενώ θα έπρεπε; Πιστεύω διότι τα κυβερνητικά προγράμματα «κλείνονται» μέσα στους εκλογικούς κύκλους της τετραετίας, ενώ οι αληθινές μεταρρυθμίσεις ίσως απαιτούν χρόνο και σημαντικό (πολιτικό- εκλογικό) κόστος. Επίσης οι δυσκίνητοι και προσκολλημένοι σε ιδεοληψίες κομματικοί μηχανισμοί, είναι εθισμένοι στην εξεύρεση «λύσεων» μέσα στα ίδια τα κομματικά τους στεγανά, αδυνατούν να ασκήσουν πραγματική κριτική στις κυβερνητικές πράξεις ή παραλείψεις του κόμματός τους και δεν σκέπτονται «out of  the box». Κριτήριό τους είναι η εκλογική τους νίκη κι όχι τα μείζονα προβλήματα του τόπου, εκτός αν αυτά τα δυο μπορούν σε ένα βαθμό να λειτουργήσουν ταυτόχρονα. Αν δεν μπορούν, επικρατεί η ανάγκη εκλογικής νίκης κι όχι η επίλυση των προβλημάτων. Σε όλα αυτά να προσθέσω την ανάγκη κομματικής πειθαρχίας στα όσα προτείνονται, την ομαδοποίηση στελεχών στους κόλπους των κομμάτων, την θλιβερή εξάρτηση των κομματικών think tanks από τις επιταγές της εκάστοτε ηγεσίας κλπ…

Άρα, αυτό το μέγα ζήτημα, του προσδιορισμού των συγκεκριμένων μεταρρυθμίσεων, της αιτιολόγησης της ανάγκης γι αυτές, καθώς και της περιγραφής του οδικού χάρτη για την πραγματοποίησή τους, πρέπει να αναλάβουν ζωντανές δυνάμεις μέσα στην κοινωνία κι όχι τα αποστεωμένα κομματικά επιτελεία.

Ο Αντώνης Ζαΐρης κι ο Γιώργος Σταμάτης, στην βιβλιοπαρουσίαση στον ΙΑΝΟ είπαν ότι αυτό είναι το 11ο και τελευταίο βιβλίο που συγγράφουν από κοινού. Λίγα λεπτά αργότερα, κάποιος «παλιός» στην αίθουσα παρατήρησε ότι «είναι η 11η φορά που λέτε πως είναι το τελευταίο σας βιβλίο».

Ίσως μια καλή πρόταση προς τους δυο δραστήριους κι ανήσυχους συγγραφείς θα ήταν, τη 12η φορά που θα γράψουν το τελευταίο κοινό τους βιβλίο, να ασχοληθούν με αυτό ακριβώς: Ποιες μεταρρυθμίσεις, γιατί, και με ποιον τρόπο.

Αλλά για να απαντηθεί αυθεντικά αυτό το ερώτημα, πρέπει πρώτα να απαντήσουμε «ποια κοινωνία, και γιατί» τη θέλουμε, έτσι όπως τη θέλουμε.

Πράγμα, μάλλον δύσκολο…

Read Previous

Παιδεραστία: Η πολιτική, ως απάντηση στον οχετό

Read Next

Εκλογές που δοκιμάζουν τη Δημοκρατία στην Αμερική